डा. सुमित आचार्य (मिर्गौला रोग विशेषज्ञ) द्वारा तयार पारिएको मिर्गौला प्रत्यारोपण पछिको हेरचाहका लागि विस्तृत जानकारी तल नेपालीमा उपलब्ध छ:
मिर्गौला प्रत्यारोपण पछिको हेरचाह निर्देशिका
सम्पर्क: ९८५११२५१२१ (अति आवश्यक भएमा मात्र व्हाट्सएप वा फोन गर्नुहोला)
१. औषधि र इम्युनोसप्रेसिभ (रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम गर्ने औषधि)
ट्याक्रोलिमस (Pangraf / Seegraf / Tacrocord):
समय: बिहान ८:०० बजे र बेलुका ८:०० बजे (ठ्याक्कै तोकिएको समयमा खानुपर्ने)
यो औषधि जीवनभर खानुपर्छ
रगतमा यस औषधिको मात्रा (Target: 7–10 ng/mL) हेरेर मात्रा थपघट गरिन्छ
यो औषधि खाली पेटमा खानुहोला (औषधि खानु ३० मिनेट अघि र पछिसम्म केही नखानुहोला)
रगत जाँचको दिन: रगतको नमुना दिएपछि मात्र यो औषधि खानुहोला
माइकोफेनोलेट (Cellcept / Mycofit / Mofecon):
समय: बिहान ८:३० बजे र बेलुका ८:३० बजे
ट्याक्रोलिमस खाएको ३० मिनेट पछि यो औषधि खानुहोला
यो औषधि जीवनभर खानुपर्छ
प्रेड्निसोलोन (Wysolone):
समय: बिहान ११:०० बजे (खाना खाएपछि)
यो औषधि जीवनभर खानुपर्छ
९० दिनपछि यसको मात्रा घटाएर ५ एमजी (५ मिलीग्राम) मा राखिन्छ
अन्य औषधिहरू:
Valganciclovir 450 mg: दिनको एक पटक (९० दिनसम्मका लागि)
Cotrimoxazole (Bactrim DS/Lomoprime): दिनको एक पटक (९ महिनाका लागि)
Aspirin: दिनको एक पटक (डाक्टरले अन्यथा नभनेसम्म ६ महिनाका लागि)
रक्तचापको औषधि: औषधि खानुअघि दैनिक रक्तचाप (BP) नाप्नुहोला र घरमै रेकर्ड राख्नुहोला
२. खानपान र पोषण
काँचो वा अस्वस्थकर खानेकुरा नखानुहोला (बाहिरका फलफूल, सलाद र जुस नखानुहोला)
जंक फूड, धुवाँमा सुकाएको मासु र प्रशोधित खानेकुरा नखानुहोला
रातो मासु (राँगा, खसी आदि) नखानुहोला
खान मिल्ने: राम्ररी पकाएको कुखुराको मासु, माछा र दिनको ४-५ वटासम्म उसिनेको अण्डा खान सकिन्छ
दूध खान मिल्छ तर दही नखानुहोला
सधैं उमालेको वा सुरक्षित पानी मात्र पिउनुहोला
भोगटे, अनार र ज्यामिर/मुन्तला प्रजातिका फलफूल नखानुहोला (यसले औषधिलाई असर गर्छ)
३. शारीरिक गतिविधि
दैनिक पैदल हिँड्ने बानी बसाल्नुहोला
६ महिनासम्म 'इन्सेन्टिभ स्पाइरोमेट्री' (श्वासको व्यायाम गर्ने यन्त्र) प्रयोग गर्नुहोला
दिउँसोको समयमा खुट्टामा लगाउने विशेष मोजा (DVT Stockings) प्रयोग गर्नुहोला
६ देखि ८ हप्तासम्म ५ केजी भन्दा गरुङ्गो सामान नउचाल्नुहोला
भिडभाडमा नजानुहोला; जानै परेमा दुईवटा मास्क लगाउनुहोला
४. व्यक्तिगत सरसफाई
पटक-पटक साबुनपानीले हात धुने वा स्यानिटाइजर प्रयोग गर्ने गर्नुहोला
मुखको सरसफाईमा विशेष ध्यान दिनुहोला
सम्भव भए छुट्टै शौचालय प्रयोग गर्नुहोला
दैनिक लुगा फेर्नुहोला र ओछ्यानको तन्ना हरेक १ देखि ३ दिनमा फेर्नुहोला
आफ्नो भाँडाकुँडा र तौलिया छुट्टै राख्नुहोला
घरपालुवा जनावर, धुलो र संक्रमणका स्रोतहरूबाट टाढा रहनुहोला
५. स्वास्थ्य निगरानी (पिसाबको मात्रा र तौल)
६ महिनासम्म पिसाबको मात्रा र पानी पिएको रेकर्ड (Intake-Output Chart) राख्नुहोला
नियमित रूपमा तौल नाप्नुहोला
तौल साविकको भन्दा ५ केजी घटबढ भएमा विशेष ध्यान दिनुहोला
६. फलो-अप तालिका (जाँचको समय)
पहिलो २ हप्ता: हप्ताको दुई पटक
१ महिनासम्म: हप्ताको एक पटक
३ महिनासम्म: हरेक २ हप्तामा
६ महिनासम्म: महिनाको एक पटक
९ महिनासम्म: हरेक डेढ महिना (६ हप्ता) मा
१८ महिनासम्म: हरेक २ महिनामा
दीर्घकालीन रूपमा: हरेक ३ महिनामा
विशेष कामहरू:
टाँका निकाल्ने समय: अपरेशनको १२ देखि १४ औं दिनमा
डीजे स्टेन्ट (DJ Stent) निकाल्ने समय: २१ औं दिनमा
स्टेन्ट ननिकालेसम्म दुई पाङ्ग्रे सवारी साधन (मोटरसाइकल/स्कुटर) नचढ्नुहोला
७. खतराका लक्षणहरू (यस्तो भएमा तुरुन्त डाक्टरलाई खबर गर्नुहोला)
अनुहार वा हात-खुट्टा सुन्निएमा
जोरो आएमा वा बान्ता भएमा
पिसाब कम भएमा वा फेर्न गाह्रो भएमा
श्वास फेर्न गाह्रो भएमा
अपरेशन गरेको ठाउँमा दुखाइ भएमा वा रातो भएमा
८. खोप (Vaccination)
कुनै पनि खोप लगाउनु अघि डाक्टरसँग सल्लाह लिनुहोला
'लिभ भ्याक्सिन' (Live vaccines) जस्तै BCG, MMR वा टाइफाइडको खोप लगाउनु हुँदैन
९. घामबाट सुरक्षा
घाममा निस्कँदा SPF 50+ सनस्क्रिन लगाउनुहोला
बाहिर जाँदा शरीर पूरै ढाक्ने लुगा लगाउनुहोला
१०. औषधिको सुरक्षा
कुनै बेला औषधि खान बिर्सनुभयो भने बिर्सिएको मात्रा पछिल्लो मात्रासँगै डबल गरेर नखानुहोला
दुखाइ कम गर्ने औषधिहरू (NSAIDs) जस्तै Ibuprofen वा Naproxen नखानुहोला, यसले मिर्गौलालाई असर गर्न सक्छ
डाक्टरको सल्लाह बिना कुनै पनि जडीबुटी वा आयुर्वेदिक औषधि नखानुहोला
११. मानसिक स्वास्थ्य र अन्य जानकारी
स्टेरोइड (Prednisolone) औषधिका कारण स्वभावमा परिवर्तन वा झर्को लाग्ने हुन सक्छ, यस्तो भएमा परिवारको सहयोग लिनुहोला
यौन सम्पर्क ६ देखि ८ हप्तापछि मात्र सुरु गर्न सकिन्छ; सधैं सुरक्षा (कण्डम) प्रयोग गर्नुहोला
महिलाहरूको हकमा, प्रत्यारोपणको कम्तीमा डेढ वर्षसम्म गर्भधारण नगर्नुहोला
१२. ल्याब टेस्ट सम्बन्धी जानकारी
रगतको नमुना बिहान ७:४५ देखि ८:०० बजे भित्र दिनुहोला
ट्याक्रोलिमस (Tacrolimus) औषधि खानु भन्दा पहिले रगत दिनुहोला
ल्याबका फोन नम्बरहरू:
Angilus Lab: ९८०२०६६७३६
Pratham Lab: ९८१०३३५८०६